جهان غرب پيش قدم بودند و اوراقى مشتمل بر اخبار در شهرهاى « نورمبرگ » و « اوگسبورگ » بطور نامنظم منتشر مىشد . نخستين روزنامهء منظّم به زبان انگليسى در اواخر سال 1620 در « آمستردام » منتشر شد ، روزنامهء اخبار هفته در 1622 در لندن انتشار يافت . نخستين روزنامهء فرانسوى گازت دو فرانس بود كه در سال 1631 در پاريس انتشار يافت . فرانسه نخستين كشورى بود كه در آن روزنامه براى آگاهى تودهء مردم منتشر گرديد و تيراژ آن از يك ميليون تجاوز كرده است . در كشورهاى اروپايى نخست در « آنورس » و سپس در « استكهلم » و « سن پترزبورگ » و « بستن » ( آمريكا ) و روم و مادريد و كپنهاك روزنامه داير گرديد و از قرن نوزدهم به بعد انتشار روزنامه توسعه يافت . » « 1 » روزنامه‌نگارى در ايران به حكايت اسناد و مدارك تاريخى ، در ايران از كهنترين ايام ، در دربار شهرياران روزنامه يا دفترى براى نوشتن شرح وقايع وجود داشته ، چنان كه عنصرى حدود هزار سال پيش مىگويد : به روزنامه ايام در ، همه پيداست * اگر بخواهى دانست « روزنامه » بخوان بطورى كه از مدارك تاريخى نظير : الجماهر بيرونى ( ص 260 ) و يتيمة الدهر ثعالبى ( چاپ دمشق ، ج 2 ، ص 10 و 11 ) و ساير اسناد تاريخى استنباط مىشود ، در دفاتر « روزنامه » منشيان مخصوص ، حوادث و وقايع را هر روز را ثبت و ضبط مىكردند . بعيد نيست كه در ديوان انشاء يا ديوان رسائل كه يكى از مهمترين سازمانهاى ادارى ايران بعد از اسلام است ، يك نفر يا چند تن از منشيان مسئوليت نگارش حوادث روزانه را به عهده داشته‌اند . در روزنامه‌ها ، غير از شرح وقايع و اتفاقات ، دخل و خرج روزانه نيز منعكس مىگرديد ، چنان كه فردوسى در شاهنامه از روزنامه‌هاى ديوان خراج در هزار سال پيش سخن مىگويد : گزيت و خراج آنچه بدنام برد * به سه روزنامه به مويد سپرد يكى آنكه بر دست گنجور بود * نگهبان آن نامه دستور بود دگر تا فرستد به هر كشورى * به هر كاردارى و هر مهترى سديگر به نزديك مويد برند * گزيت سر باژها بشمرند « 2 »

--> ( 1 ) . دايرة المعارف فارسى 190 ( ا . س ) ص 1118 . ( 2 ) . شاهنامه بروخيم ، ج 8 ص 41 .